السيد مرتضى العسكري ( مترجم : زنجانى ، سردارنيا )

692

عبد الله بن سبأ وأساطير أخرى ( عبد الله بن سبأ و ديگر افسانه هاى تاريخى ) ( فارسى )

سبئيه و آنان ، پيروان عبد الله بن سبأ مىباشند كه او به صراحت و قاطعيّت در پيش على بن ابى طالب ( ع ) اظهار داشت كه : « تو خدا هستى . . . » نظريهء متأخرين تا اين جا اقوال و گفتار دانشمندان اديان و عقايد و مورّخين و مؤلّفين كتب اديان را در بارهء ابن سبأ و گروه سبئيه آورديم ، و ديديم كه كوشش اين علما اين بوده است كه نقل اين اقوال و نظريات را به راويان دوران‌هاى اوّل متّصل و مرتبط سازند و از آنان نقل قول نمايند و عيناً همين مطالب را مؤلّفان و نويسندگان بعدى و متأخرين كه آمده‌اند تكرار كرده و بدون تحقيق و بررّسى گفتار گذشتگان را در كتاب‌هاى خود ظبط نموده‌اند مانند : 1 ) ابن ابى الحديد ( در گذشتهء 655 ه - . ) در شرح خطبهء 27 از شرح نهج البلاغه . 2 ) ابن كثير ( در گذشتهء 774 ه - . ) در تاريخ خود . 3 ) بستانى ( در گذشتهء 1300 ه - . ) نيز آنچه در بارهء عبد الله بن سبأ در ذيل همين واژه ، در دائرة المعارفش آورده از مقريزى و ابن كثير گرفته است . 4 ) ديگران نيز مانند « ابن خلدون » همين روش را پيش گرفته و مطلب را بدون تحقيق و بررّسى ، از گذشتگان فرا گرفته‌اند . به هر صورت اين گونه مؤلّفين و نويسندگان كه گفتار « سيف » را گاهى مستقيماً نقل و تعقيب نموده‌اند ، و گاهى هم از ناقلان اين گونه مطالب پيروى نموده و از آنان گرفته و به ديگران رسانيده‌اند فراوانند . مانند مقريزى كه او مطالب خويش را از روايات سيف و گفتار نويسندگان كتب ملل و نحل فرا گرفته ، و بستانى گفتار صاحبان ملل و نحل را از همين مقريزى و گفتار سيف را از ابى كثير فرا گرفته ، و ساير مؤلّفان نيز از همين روش پيروى نموده‌اند .